Missie en Visie

Missie

De Diensten Geestelijke Verzorging (DGV) dragen gezamenlijk de verantwoordelijkheid voor een professioneel en levensbeschouwelijk gevarieerd aanbod van geestelijke zorg bij Defensie. Hiermee dragen zij ‘bij aan het (geestelijk) welbevinden van primair militairen en het thuisfront, secundair overig Defensiepersoneel en veteranen, en aan de moraliteit van de Krijgsmacht als geheel. Dit doen zij door zichtbare aanwezigheid op de werkvloer, persoonlijke contacten en begeleiding, bezinningsdiensten, kerkelijke vieringen, knelpuntsignalering en -advisering. Zingeving en ethiek staan hierbij centraal.

Geestelijke verzorging richt zich daarbij op de militair1, zijn concrete levenservaringen en de vragen die het werken in de Krijgsmacht oproept. Het werk van de GV krijgt vorm in de ontmoeting tussen de geestelijk verzorger en haar gesprekspartner.

De geestelijk verzorger is opgeleid om levensverhalen van mensen te verstaan. Zingeving en levensbeschouwing zijn daarbij van belang. De ervaring van zin is geen abstract gegeven maar maakt deel uit van het dagelijks leven. Daarin spelen de context, iemands levensbeschouwing, waarden en normen, sociale verbanden en culturele aspecten een rol. Zingeving kan dan ook niet geïsoleerd benaderd worden maar altijd in samenhang met de verschillende aspecten van iemands leven.

Geestelijke verzorging houdt zich ook bezig met moreel ethische processen, publieke en persoonlijke ethiek, reflectie en het signaleren van ongewenst gedrag.

 

Positie

De geestelijke verzorging verricht haar werk onder inhoudelijke verantwoordelijkheid van de door de staat erkende zendende instanties. Hiermee wordt invulling gegeven aan de scheiding tussen ‘kerk’ en staat.

De geestelijke verzorging hecht sterk aan haar onafhankelijke positie. Zij biedt daarmee de mogelijkheid aan werknemers van Defensie om hun geloof of levensovertuiging in vrijheid te belijden zoals vastgelegd in artikel 6 van de Nederlandse grondwet. Vast staat dat de organisatie zich niet mengt in inhoudelijke aspecten. De onafhankelijke positie wordt ondersteund door het Ministerieel Besluit betreffende Functionele Kaders Geestelijke Verzorging bij Defensie (2011) en het Statuut betreffende Geestelijke Verzorging bij Defensie (2012).

 

Ingebed in de organisatie

Om zijn opdracht goed te kunnen vervullen is de geestelijk verzorger ingebed in de militaire organisatie. Hij kent deze van binnen uit, spreekt de taal van de militairen en is verbonden aan een eenheid of onderdeel2. Bij die eenheid maakt hij ook deel uit van de dagelijkse routine, in Nederland maar ook tijdens oefeningen, vaarperiodes en uitzendingen. Dit laatste wordt aangeduid met presentie en kenmerkt de geestelijke verzorging.

Een tweede kenmerk van de GV bij Defensie is haar plaats in de 0e lijn. Het werk is niet afhankelijk van of beperkt tot een expliciete vraag om hulp (1e lijn) of doorverwijzing (2e lijn). Een geestelijk verzorger werkt aanbodgericht en outreachend.

Om goede zorg te kunnen leveren is de GV voortdurend in gesprek met sleutelfunctionarissen binnen Defensie, met commandanten en met andere hulp- en zorgverleners, ook binnen het Sociaal Medisch Team (SMT). De GV kiest een open en professionele opstelling binnen de organisatie en in de uitwerking van het ambt van geestelijk verzorger.

 

Vrijplaats en ambtsgeheim

Voor de persoonlijke gesprekken en de individuele begeleiding, maar ook voor de groepsgesprekken en bijeenkomsten, is absolute vertrouwelijkheid (het ambtsgeheim) noodzakelijk. Dit is een onderdeel van de vrijplaats die de geestelijke verzorging biedt. Het ambtsgeheim schrijft voor dat niets wat de geestelijk verzorger uit hoofde van zijn ambt te weten komt met anderen wordt besproken zonder nadrukkelijke toestemming van de mensen die het betreft.

 

Taken

De geestelijke zorg bij Defensie krijgt vorm op een aantal deelgebieden. De taken moeten in samenhang met elkaar en met de genoemde presentie worden gezien.

Individuele gesprekken en persoonlijke begeleiding

In individuele gesprekken en begeleiding is de GV gericht op zingeving en levensvragen. Zij wil ondersteuning bieden bij de oriëntatie op godsdienst en levensovertuiging met het oog op de existentiële en ethische vragen die samenhangen met het werken in de Krijgsmacht.

Hoewel geestelijke verzorging zich richt op (geestelijk) welbevinden van mensen als zodanig en niet op hun inzetbaarheid, hangen deze twee wel samen. Uit Amerikaanse onderzoek onder militairen blijkt dat het hebben van een doorleefde levensovertuiging (-visie) een positief effect heeft op de weerbaarheid van het personeel.

Groepsgesprekken, groepswerk, lessen en conferenties

Ook met groepswerk en vormingsactiviteiten ondersteunt de GV bij processen van zingeving en bij levensvragen. Sociale contacten en groepsprocessen spelen hierin een belangrijke rol. De GV draagt in lessen en conferenties bij aan persoonlijke (gewetens)vorming, weerbaarheid en ethisch bewustzijn.

Gevraagd en ongevraagd advies aan sleutelfunctionarissen

Zowel individueel als in het sociaal medisch team (SMT) kan de GV commandanten en andere sleutelfunctionarissen adviseren op het gebied van zingeving, levensbeschouwing, moraliteit en (geestelijk) welbevinden.

Bezinningsmomenten en specifiek levensbeschouwelijke bijeenkomsten

Bezinningsmomenten en bijeenkomsten met een specifieke religieuze of levensbeschouwelijke invulling worden georganiseerd tijdens (langdurige) oefeningen en uitzendingen en zijn open voor alle belangstellenden. Hiermee worden militairen in de gelegenheid gesteld invulling te geven aan godsdienstige verplichtingen, levensbeschouwelijke bezinning, gewoonten en rituelen.

Levensbeschouwelijk geïnspireerde bijdragen bij militair ceremoniële bijeenkomsten, herdenkingen, vieringen, e.d.

Tijdens herdenkingen, (afscheids)ceremoniën en andere bijzondere bijeenkomsten kan de geestelijke verzorging een levensbeschouwelijke bijdrage leveren. Hieronder wordt ook (een bijdrage aan) een (militaire) uitvaart verstaan.

 

Gevarieerd aanbod

De diensten geestelijke verzorging koesteren het levensbeschouwelijk gevarieerde aanbod dat zij gezamenlijk bieden. Deze variatie sluit zo goed mogelijk aan bij de levensbeschouwelijke diversiteit van de doelgroep. Een goede interne kennisuitwisseling en passende doorverwijzing is dan van belang.

Binnen de diensten geestelijke verzorging wordt samengewerkt om het totale aanbod aan geestelijke verzorging zo goed mogelijk vorm te geven. Zonder afbreuk te doen aan verantwoordelijkheden van de afzonderlijke diensten is er een gezamenlijk opleidings- en kwaliteitsbeleid, wordt het conferentieaanbod gezamenlijk bepaald, en werken geestelijk verzorgers op de werkvloer op veel gebieden samen. Daarnaast is het streven van de DGV erop gericht om de levensbeschouwelijke diversiteit op zoveel mogelijk werkplekken gestalte te geven.

 

Dit alles onder het motto: omdat je leven betekenis heeft.

Diensten Geestelijke Verzorging, januari 2014.

 

1 Lees voor militair ook veteraan, thuisfront en overig defensiepersoneel.

2 Bij de JGV, HinGV en IGV ligt het accent organisatorisch meer op de eerstelijns zorg.